ZWOLLE – Het eerste Zwolse burgerberaad over het klimaat is door de deelnemers als positief ervaren en heeft geleid tot concrete adviezen. Toch trekt de Rekenkamer Zwolle in een nieuw rapport ook kritische lessen: de tijdsdruk voor jongeren was te hoog en kritische stemmen kwamen soms lastig aan de bak.
In maart 2022 gaf de gemeenteraad groen licht voor een democratisch experiment. Een gelote groep van 120 Zwollenaren kreeg de complexe taak om antwoord te geven op de vraag: ‘Hoe wordt Zwolle op een eerlijke manier klimaatneutraal voor 2040?’. Na maanden van overleg werden in juni 2024 in totaal 32 adviezen gepresenteerd aan het stadsbestuur.
‘Zorgvuldige opzet’
De Rekenkamer Zwolle, die het proces onderzocht, is in de basis positief. Volgens voorzitter Dirk Jan Droogh is de gemeente serieus te werk gegaan. De loting was representatief en de meeste deelnemers hielden een goed gevoel over aan het traject. “Het beraad leidde bij deelnemers tot meer betrokkenheid bij zowel het onderwerp als de lokale politiek,” aldus het rapport. Bovendien zijn verschillende adviezen inmiddels daadwerkelijk door het gemeentebestuur overgenomen.
De schaduwkanten: uitval en ‘bubbelvorming’
Ondanks het succes signaleert de rekenkamer ook struikelblokken die bij een volgend beraad voorkomen moeten worden:
- Tijdsdruk voor jongeren: Het traject besloeg vijf volledige zaterdagen. Voor veel jonge deelnemers bleek dit een te grote belasting, waardoor een deel van hen voortijdig afhaakte.
- Dominantie van voorstanders: Inwoners die kritisch staan tegenover de lokale klimaataanpak voelden zich soms overstemd. Het was voor hen lastig om gehoord te worden in een groep die voor het merendeel uit voorstanders bestond.
- Informatie-overload: De vraagstelling was zo breed dat er veel meer achtergrondinformatie nodig was dan vooraf ingeschat, wat extra tijd en energie kostte van alle betrokkenen.
Advies voor de toekomst
De rekenkamer adviseert de gemeente om bij een volgend burgerberaad vooraf strakkere kaders te stellen. Zo moet er beter worden nagedacht over de verdeling van verschillende meningen binnen de groep en moet de ambtelijke organisatie vanaf de start nauwer betrokken zijn. Ook moet het moment waarop adviezen worden gepresenteerd beter aansluiten op de gemeentebegroting, zodat plannen ook direct gefinancierd kunnen worden.
“Zorg voor een vooraf uitgedachte aanpak voor de opvolging en communiceer dit duidelijk naar de hele stad,” adviseert de rekenkamer.
Het rapport, getiteld ‘Betrokken Zwollenaren’, is op 9 maart overhandigd aan de gemeenteraad. De politiek zal op korte termijn in debat gaan over de conclusies en besluiten hoe toekomstige burgerberaden in Zwolle vormgegeven moeten worden.