ZWOLLE – De politieke kaarten in Zwolle zijn flink geschud. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 is de lokale partij Swollwacht de grote winnaar geworden. Terwijl de gecombineerde lijst van GroenLinks-PvdA een gevoelige tik incasseert, stormt Swollwacht met een winst van vijf zetels naar de gedeelde eerste plaats in de raad. Ook de nieuwkomers van Forum voor Democratie en Stadspartij Zwolle maken een overtuigend debuut.
Aardverschuiving in de top
De grootste verschuiving vindt plaats aan de top van de ranglijst. Swollwacht ziet haar zetelaantal meer dan verdubbelen: van 3 naar 8 zetels. Met 18,8% van de stemmen (12.379 stemmen) is de partij in één klap de grootste machtsfactor in de IJsselstad geworden.
Voor GroenLinks-PvdA is de uitslag een bittere pil. Hoewel de combinatie met 8 zetels qua omvang gelijk blijft aan Swollwacht, betekent dit een verlies van maar liefst 3 zetels ten opzichte van de vorige verkiezingen. De partij zag haar stemaandeel dalen van 26,7% naar 18,2%.
Nieuwkomers en stabiele middenmoot
De Zwolse raad verwelkomt twee opvallende nieuwkomers die vanuit het niets de arena betreden:
- Forum voor Democratie (FvD) komt met 2 zetels de raad binnen (6,3% van de stemmen).
- Stadspartij Zwolle weet eveneens 2 zetels te bemachtigen (6,2% van de stemmen).
De gevestigde partijen in het midden vertonen een wisselend beeld. De VVD blijft stabiel op 5 zetels, ondanks een licht verlies in stemmenpercentage. D66 houdt eveneens stand met 4 zetels. De ChristenUnie daarentegen moet inleveren en zakt van 7 naar 4 zetels, een verlies dat de partij hard zal raken in de aanstaande coalitieonderhandelingen. Het CDA verliest één zetel en houdt er 3 over.
Verlies op de flanken
Aan de linkerzijde van het spectrum is er weinig reden tot juichen. Zowel de Partij voor de Dieren (PvdD) als de SP halveren hun fracties en houden elk slechts 1 zetel over. Volt slaagt erin haar enige zetel te behouden, terwijl de nieuwe partij Lef met slechts 209 stemmen (0,3%) ruim tekortkomt voor een zetel.
Hogere opkomst
De Zwolse kiezer wist de weg naar de stembus dit jaar beter te vinden. De opkomst bedroeg 62,6%, een stijging van 6,9% ten opzichte van 2022. In totaal brachten ruim 105.000 kiesgerechtigden hun stem uit.
Formatie puzzel
Met een totaal van 39 zetels is voor een meerderheid 20 zetels nodig. De enorme winst van Swollwacht en het verlies van de traditionele coalitiepartijen zoals GroenLinks-PvdA en ChristenUnie betekent dat de formatie van een nieuw college een complexe puzzel wordt. De roep om een lokaal georiënteerd stadsbestuur klinkt na deze uitslag luider dan ooit.